विशेष समाचारदाता(ह्याङला दोखाङ)
काठमाडौँ।
नेपालको तराई-मधेश क्षेत्रमा पछिल्लो समय देखा परेका श्रृंखलाबद्ध धार्मिक द्वन्द्व, साम्प्रदायिक झैझगडा र बढ्दो अराजकताप्रति तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा नेपालले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गर्दै कडा शब्दमा आपत्ति जनाएको छ। मोर्चाको केन्द्रीय समिति काठमाडौँद्वारा जारी एक विशेष प्रेस विज्ञप्ति मार्फत तराईका जिल्लाहरू, खासगरी सुनसरी लगायतका क्षेत्रमा भएका हिंसात्मक घटनाहरूले समग्र देशको शान्ति-सुरक्षा, कानुनी राज्य र राष्ट्रिय एकतामाथि नै गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा गरेको ठहर गरिएको छ।
मोर्चाका महासचिव लिलाकुमार घलानद्वारा हस्ताक्षरित विज्ञप्तिमा, अशान्त वातावरण र हिंसात्मक घटनाका कारण ज्यान गुमाउन पुगेका मृतकहरूप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै शोक सन्तप्त परिवारजनप्रति गम्भीर संवेदना व्यक्त गरिएको छ। साथै, द्वन्द्वका क्रममा घाइते भएका नागरिकहरूको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गर्दै राज्यलाई उनीहरूको निःशुल्क र प्रभावकारी उपचारको प्रबन्ध मिलाउन आग्रह गरिएको छ।
“विविधता नै नेपालको पहिचान र शक्ति हो”
विज्ञप्तिमार्फत मोर्चाले नेपालको आधारभूत सामाजिक बनावट र यसको मर्ममाथि प्रकाश पारेको छ। नेपाल १४२ जातजाति र १२४ मातृभाषा बोल्ने समुदायहरूको साझा फूलबारी भएको उल्लेख गर्दै विज्ञप्तिमा भनिएको छ,
“नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक र बहुसांस्कृतिक विविधताले भरिएको सुन्दर देश हो। जातीय विविधताले हाम्रो संस्कृति, भाषा, कला, परम्परा र पहिचानलाई समृद्ध बनाएको छ भने धार्मिक विविधताले सहअस्तित्व, आपसी सदभाव र सामाजिक एकताकोभावना बलियो बनाएको छ।“
विविधता नै नेपाली समाजको वास्तविक शक्ति र पहिचान भएको स्पष्ट पार्दै मोर्चाले सबै जाति, भाषा, धर्म र संस्कृतिको सम्मान गर्नु नै समृद्ध र एकताबद्ध नेपाल निर्माणको प्रमुख आधारशिला भएको जोडदार तर्क प्रस्तुत गरेको छ। समानता, समावेशिता र सामाजिक न्यायको व्यवहारिक अभ्यास विना दिगो शान्ति र विकास सम्भव नरहेको मोर्चाको निष्कर्ष छ।
राज्यको सुरक्षा संयन्त्र र सुरक्षा नीतिको कार्यक्षमतामाथि प्रश्न
तराई-मधेशमा भइरहेका अप्रिय घटनाहरू र शान्ति-सुरक्षाको खस्कँदो अवस्थालाई लिएर मोर्चाले सरकार र राज्यका निकायहरूको भूमिकामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। नागरिकको जिउधनको रक्षा गर्नु, कानुनी शासन कायम राख्नु र देशमा अमनचैनको स्थिति सिर्जना गर्नु राज्यको प्राथमिक र संवैधानिक दायित्व भएको स्मरण गराउँदै मोर्चाले हालैका घटनाहरूमा राज्य संयन्त्र निष्प्रभावी वा कमजोर देखिएको टिप्पणी गरेको छ।
पछिल्ला अशान्त घटनाहरूले नागरिकमा भय र त्रासको वातावरण सिर्जना गरेको उल्लेख गर्दै विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि राज्यले समयमै शान्ति-सुरक्षाको प्रत्याभूति गराउन नसक्दा अराजक तत्त्वहरूलाई प्रश्रय मिलेको छ, जसले गर्दा लोकतान्त्रिक मूल्य-मान्यता र कानुनी राज्यको अवधारणा नै संकटमा परेको छ।
हिंसा र अराजकताको घोर भर्त्सना: समस्याको समाधान प्रतिशोध होइन
तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा नेपालले जुनसुकै नाम वा बहानामा हुने हिंसा, बल प्रयोग, साम्प्रदायिक विद्वेष फैलाउने गतिविधि र अराजकताको कठोर भर्त्सना गरेको छ। कुनै पनि सभ्य र लोकतान्त्रिक समाजमा हिंसाको स्थान हुन नसक्ने कुरामा मोर्चा दृढ रहेको छ।
विज्ञप्तिमा स्पष्ट पारिएको छ कि:
हिंसात्मक गतिविधिले कहिल्यै पनि कुनै दीर्घकालीन समस्याको समाधान दिँदैन।
यस्ता घटनाहरूले न त लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउँछन्, न संविधानको रक्षा गर्छन्, न त आम जनताको हित नै गर्छन्।
तराई-मधेशमा देखिएका समस्या र तनावको समाधान प्रतिशोध, उत्तेजना वा थप हिंसाबाट खोजिनु हुँदैन।
मोर्चाको स्पष्ट मान्यता छ कि तराईमा उत्पन्न वर्तमान समस्याको दीर्घकालीन समाधान केवल आपसी संवाद, शान्तिपूर्ण माध्यम, साम्प्रदायिक सद्भाव र राजनीतिक–सामाजिक सहमतिका आधारमा मात्र खोजिनुपर्छ।
सरकारसमक्ष मोर्चाका कडा मागहरू
तराई-मधेशको अवस्थालाई सामान्य बनाउन र भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिन तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाले सरकारसमक्ष विभिन्न मागहरू अघि सारेको छ। मोर्चाका प्रमुख मागहरू यस प्रकार छन्:
1. तत्काल शान्ति बहाली: तराई-मधेशका प्रभावित क्षेत्रहरूमा तत्काल सुरक्षा व्यवस्था कडा पारी नागरिकहरूमाझ अमनचैन र सुरक्षाको पूर्ण अनुभूति गराइयोस्।
2. दोषीमाथि कडा कानुनी कारबाही: साम्प्रदायिक द्वन्द्व भड्काउने, हिंसामा संलग्न हुने र सर्वसाधारणको जिउधनमाथि क्षति पुर्याउने दोषीहरूलाई बिना कुनै राजनीतिक पक्षपात तत्काल पक्राउ गरी कानुनी दायरामा ल्याएर कडाभन्दा कडा कारबाही गरियोस्।
3. उचित न्याय र क्षतिपूर्ति: घटनामा ज्यान गुमाएका पीडित परिवारलाई उचित न्याय, राहत र क्षतिपूर्तिको तत्काल प्रबन्ध गरियोस्।
देशवासीलाई संयमता र राष्ट्रिय एकताको अपिल
संवेदनशील र जटिल बन्दै गएको वर्तमान परिस्थितिमा तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा नेपालले सम्पूर्ण तराईवासी दाजुभाइ, दिदीबहिनी तथा आम देशवासीहरूमा संयमता अपनाउन विशेष अपिल गरेको छ।
कुनै पनि किसिमका सामाजिक सञ्जाल वा बाह्य क्षेत्रमा आउने भ्रामक अफवाह, उत्तेजनात्मक अभिव्यक्ति र उक्साहटमा नलाग्न अनुरोध गर्दै मोर्चाले बहुधार्मिक, बहुजातीय र बहुसांस्कृतिक विशेषतायुक्त नेपालमा आपसी सहिष्णुता, सामाजिक सद्भाव र राष्ट्रिय एकतालाई अक्षुण्ण राख्न देशका सबै राजनीतिक दल, नागरिक समाज, धार्मिक गुरुहरू र आम नागरिकहरू जिम्मेवार बन्नुपर्ने बेला आएको उद्घोष गरेको छ।
‘लास्सो फ्याफुल्ला’ र ‘जय राष्ट्रिय एकता’ को नाराका साथ मोर्चाले मोर्चाको महासचिव लिला कुमार घलानद्वारा हस्ताक्षरित आफ्नो वक्तव्य टुङ्ग्याउँदै देशको सार्वभौमसत्ता र सामाजिक अखण्डता रक्षाका लागि सबै पक्ष एकजुट हुन पुनः आह्वान गरेको छ।
