रूस–चीनको कडा निन्दा, ल्याटिन अमेरिकामा असन्तोष, युरोप सतर्क,
अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेपछि विश्व राजनीति तीव्र रूपमा तरंगित भएको छ। यस घटनालाई लिएर विश्वका प्रमुख शक्ति राष्ट्रहरू, क्षेत्रीय संगठनहरू र छिमेकी देशहरूबाट फरक–फरक धारणा सार्वजनिक भएका छन्, जसले अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली गहिरो विभाजनतर्फ गइरहेको संकेत दिएको छ।
रूस र चीनको कडा प्रतिक्रिया
रूस र चीनले अमेरिकी कदमलाई भेनेजुएलाको सार्वभौमिकतामाथिको गम्भीर उल्लङ्घन भन्दै कडा निन्दा गरेका छन्।
मस्कोले यसलाई एकतर्फी सैन्य आक्रमण को संज्ञा दिँदै संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद् बैठक बोलाउन माग गरेको छ।
चीनले पनि अमेरिकालाई UN चार्टर र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान गर्न आग्रह गर्दै यस घटनाले क्षेत्रीय स्थिरता मात्र होइन, विश्व शान्तिलाई समेत खतरा पुर्याउने चेतावनी दिएको छ।
इरान र क्युबाको निन्दा
इरानले अमेरिकी हस्तक्षेपलाई साम्राज्यवादी आक्रमण भनेको छ भने क्युबाले यसलाई “राज्य आतंकवाद” को रूपमा व्याख्या गरेको छ। दुवै देशले भेनेजुएलाको पक्षमा उभिँदै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई सक्रिय हस्तक्षेप गर्न आह्वान गरेका छन्।
ल्याटिन अमेरिकामा व्यापक असन्तोष
ल्याटिन अमेरिकाका धेरै देशहरूले अमेरिकाको कदमप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन्।
• ब्राजिलका राष्ट्रपति लुला दा सिल्भाले अमेरिकाले “अस्वीकार्य रेखा नाघेको” बताएका छन् र UN बाट कडा प्रतिक्रिया आउनुपर्ने माग गरेका छन्।
• मेक्सिको, कोलम्बिया, चिली र उरुग्वे ले सैन्य हस्तक्षेपको विरोध गर्दै शान्तिपूर्ण राजनीतिक समाधानमा जोड दिएका छन्।
• बोलिभिया ले भेनेजुएलाको सार्वभौमिकताको रक्षा गर्नुपर्ने बताएको छ।
• तर अर्जेन्टिनामा भने फरक स्वर सुनिएको छ, जहाँ केही नेतृत्व तहबाट मादुरो शासनको पतनलाई सकारात्मक रूपमा लिइएको संकेत देखिएको छ।
युरोपेली देशहरूको सन्तुलित धारणा
युरोपेली संघ (EU), फ्रान्स, जर्मनी, स्पेन र बेलायतले घटनाप्रति गहिरो चिन्ता व्यक्त गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र संवादमार्फत समाधान खोज्नुपर्ने बताएका छन्।
युरोपेली देशहरू प्रत्यक्ष रूपमा अमेरिकी सैन्य कारबाहीको समर्थनमा नउभिए पनि, मादुरो सरकारको वैधतामाथि प्रश्न उठाउँदै आएका कारण उनीहरूको प्रतिक्रिया सतर्क र सन्तुलित देखिएको छ।
अमेरिकाको दाबी
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने भेनेजुएलामा गरिएको कारबाहीलाई
“अमेरिकी इतिहासकै सबैभन्दा सफल सैन्य अपरेसन”
भन्दै यसले क्षेत्रीय स्थिरता र लोकतन्त्रको बाटो खोल्ने दाबी गरेका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघमाथि दबाब
घटनापछि संयुक्त राष्ट्रसंघमाथि तत्काल भूमिका खेल्न दबाब बढेको छ। रूस, चीन, ब्राजिल र अन्य देशहरूले UN लाई निष्क्रियदर्शक नबन्न आग्रह गरेका छन्।
विश्व राजनीति कुन दिशातर्फ?
भेनेजुएला घटनाले स्पष्ट संकेत गरेको छ कि विश्व राजनीति फेरि एकपटक शक्ति–राजनीतिक ध्रुवीकरणतर्फ उन्मुख हुँदैछ।
अमेरिकाको प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेप, त्यसको विपक्षमा उभिएका रूस–चीन र बीचमा सन्तुलन खोजिरहेका युरोप तथा क्षेत्रीय शक्तिहरू | यी सबैले नयाँ शीतयुद्ध जस्तै अन्तर्राष्ट्रिय वातावरण को झल्को दिएका छन्।
संक्षेपमा,
भेनेजुएला केवल एउटा देशको संकट मात्र बनेको छैन,
यो अहिले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन, सार्वभौमिकता र विश्व शक्ति सन्तुलनको परीक्षणस्थल बनेको छ।
